الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : جمشيد سميعى )
9
رسائل شيخ انصارى ( فارسى )
تشريح المسائل * مقدمة بفرمائيد استدلال به خبر واحد در جهت اثبات حجيّت خبر واحد صحيح است چرا ؟ خير صحيح نيست ، چرا كه مصادرهء به مطلوب است و دليل خود عين مدّعاست . يعنى : خود اين روايات كه خبر واحد بوده و حجيّتشان هنوز ثابت نشده چگونه مىتوان حجيّت خبر واحد را به واسطهء آنها ثابت نمود . * از مطلب فوق چه نتيجهاى حاصل مىشود ؟ اين نتيجه به دست مىآيد كه روايات مورد استدلال بايد متواتر و يقينآور باشند . * آيا روايات مورد استدلال در حجيّت خبر واحد متواتراند ؟ به اعتراف موافق و مخالف روايات مزبور متواتراند . * تواتر بر چند نوع است ؟ بر سه نوع است : 1 - لفظى 2 - معنوى 3 - اجمالى * تواتر لفظى يعنى چه ؟ يعنى اينكه : تعبير به خصوصى در حدّ تواتر از لسان معصوم براى ما گزارش شود ، مثل : حديث شريف ثقلين و يا منزلت و . . . * تواتر معنوى چگونه است ؟ عبارتست از اينكه : روايات گوناگونى با تعابير متفاوت به مناسبات مختلف وارد شده ، لكن همهء آنها در يك قدر جامع ، مشترك بوده و به دلالت تضمّنى و يا التزامى برآن دلالت دارند ، مثل : شجاعت مولاى متقيان و . . . * تواتر اجمالى چگونه و به چه معناست ؟ عبارتست از اينكه : دهها روايت با تعابير مختلف و گوناگون در موضوعى وارد شده ، كه احتمال كذب در آنها ، در حدّ صفر است و اساسا محال است كه تمام اين روايات كذب باشند ، بلكه مكلّف متعارف ، علم اجمالى دارد كه برخى از آنها و حد اقل يكى از آنها از معصوم صادر شده باشد . حال : 1 - تواتر لفظى از مورد بحث ما قطعا خارج است . 2 - بنا بر رأى مشهور ، مورد بحث ما تواتر معنوى است . 3 - بنا بر رأى صاحب كفايه در مورد بحث تواتر اجمالى ثابت است .